هر كسي سخني

مدت‌ها از راه‌اندازي شبكه‌ي فارسي مي‌گذرد و بارها خواسته‌ام به عناوين مختلف در مورد آن بنويسم. من با گفتگوها و نقدها و گمانه‌زني‌ها، بر دلايل سياسي يا فرهنگي راه‌اندازي اين شبكه از سوي اين انگليسي‌هاي نابكار و ناقلا! كاري ندارم. با محتواي اين شبكه و اخبار و گزارش‌هاي آن هم. جدا از اين كه اميدوارم راه‌اندازي اين شبكه با چنين استاندارد بالاي كيفيت بصري و فرمي و محتوايي و... بتواند تاثيري بر بالارفتن سطح توقع و نگاه ملت ايران براي دوري از ديگر شبكه‌هاي ماهواره‌اي (كه مي‌توان صد در صدشان را به سطل‌آشغال نسبت داد¹!) و همچنين ايجاد انگيزه براي مسئولان راديو-تلويزيون ملي براي بالابردن كيفيت اين همه شبكه‌ي هر يك فاجعه‌انگيزتر از ديگري (به خصوص شبكه‌ي خبر) داشته باشد، حرف اصلي من در مورد اين شبكه چيز ديگري است كه با ذكر دو مثال كوچك آن را شرح مي‌دهم:

- بدترين بخش برنامه‌هاي «بي.بي.سي» كه در عين حال از فرط لزوم وجودش نمي‌توانم راي به پاك‌شدنش بدهم(!) بخش «صداي شما» است. اين لزوم و اين بدترين بودنش از آن‌جا مي‌آيد كه بدترين مجريان را كه همان ما ايرانيان هستيم دارد! چرا كه نشان‌دهنده‌ي سطح پايين ديدگاه‌ها و تحليل‌هاي سياسي يا غير سياسي ما و سطح پايين چگونگي برقراري گفتمان (همان ديالوگ) و عدم وجود اخلاق و انديشه‌ي درست انتقاد و نقد پذيري در بين ما است. مثلا يك بار موضوع برنامه بحث بر سر آمدن و نيامدن خاتمي در انتخابات اين دوره بود. در كل زمان برنامه از روشن‌فكر‌نماياني كه با حرف‌هاي دهان‌پركن وقت برنامه را مي‌گرفتند تا آن‌ها كه با شيوه‌ي تاكسيالكتيك²(!) سخن مي‌گفتند، هيچ يك حتي اشاره‌اي به اين موضوع نكردند كه خاتمي در چه زماني و چه شرايطي و براي مقابله با چه كسي قصد دارد به ميدان بيايد. و در نتيجه همه يا مي‌گفتند خاتمي بايد كلا از صحنه‌ي روزگار محو شود يا مي‌گفتند كه بايد جايش با رهبر فعلي عوض شود!!

- همين دو قطبي بودن و سياه-سفيد بودن ديدگاه‌هاي ما در هر زمينه يكي از بزرگترين آسيب‌هاي رفتار اجتماعي ما است. يك بار بيننده‌اي، در نامه‌اي آتشين، به بهانه‌ي چرند بودن محسن نامجو و موسيقي‌اش، پس از پخش مستند «آرامش با ديازپام ده» ساخته‌ي سامان سالور دامنه‌ي انتقادات و ناسزاگويي و استدلالاتش را به فرمايشي بودن شبكه‌ي بي.بي.سي و اين كه اين‌ها هم از همان‌ها پيروي مي‌كنند و شما هم از همان‌ها هستيد كه اين‌ها آن‌ها هستند(!!) كشاند...

به اين دو مثال از آن جهت اشاره كردم كه به يكي از نكات مثبت، قابل توجه و آموختني اين شبكه اشاره كنم و يكي از ملموس‌ترين مثال‌هايش را از برنامه‌ي «كوك» بياورم و آن مهلت‌دادن به هر كسي، براي سخن‌گفتن، فارغ از وجود هر گونه فيلتري است. در اين برنامه اخبار و گزارش‌هايي از هرگونه موسيقي‌اي مي‌توان يافت: از موسيقي پاپ لس‌آنجلسي و رپ زيرزميني داخلي تا موزيسين‌هاي جز و راك ايراني.³ اين‌كه در كنار گزارش‌ها و اخبار از موسيقي پرطرفدار، زماني هم براي موسيقي‌هاي فرهيخته‌تر –كه معمولا كم‌طرفدارتر هستند- يا موسيقي‌هايي كه متفاوت‌بودن‌شان دليلي براي تقاضاي كم بر آن‌ها است در نظر گرفته مي‌شود، نوعي فضاي رقابتي و حق انتخاب گسترده‌اي براي طرفداران حرفه‌اي و غيرحرفه‌اي موسيقي ايجاد مي‌كند كه بالارفتن سطح سليقه و تقاضاي موسيقيايي، هنري و حتي فرهنگي هم از پيامدهاي آن است.

به هرحال اين نكته‌اي است كه تنها براي جريان حاكم بر رسانه‌ها و سياست‌هاي فرهنگي ما آموختني نيست، بلكه براي همه‌ي ما مردم عادي كه معمولا فيلتر سفت و سختي از جنس «پرستيدن-دشمني» براي آن‌چه مي‌پسنديم و نمي‌پسنديم در ذهن داريم هم نكته‌ها دارد.